عرفان ناب

آموزه‌هایی از عرفان ناب شیعی

داغ کن - کلوب دات کام

شراب طهور (7)

سفرهاى چهارگانه سلوک

سفر اوّل) سیر مِنَ الخَلقِ اِلَى الحَقِّ یا سیر الى‌الله: درنوردیدن حجابهاى ظلمانى نفس و حجابهاى نورانى قلب، عقل و روح، که در نتیجة آن، ذات سالک در حق فانى می‌شود. این مقام ولایت است. محو و شطح در این مرحله پدید می‌آیند.

سفر دوم) سیر مَعَ الحَقِّ فِى الحَقِّ بِالحَقّ: سیر از موقف ذات در کمالات است که در پى آن سالک بر همه اسمای حق به‌جز اسم مستأثر، واقف می‌شود. در این مرحله، ذات، صفات و افعال سالک در حق فانى می‌شود. در اینجا مقام ولایت به کمال خود می‌رسد.

سفر سوم) سیر مِنَ الحَقِّ اِلَى الخَلقِ بِالحَقّ: سیر در مراتب افعال و سفر در عوالم جبروت، ملکوت و ناسوت و مشاهده این عوالم به اعیان و لوازمشان است.

سفر چهارم) سیر مِنَ الخَلقِ فِى الخَلقِ مَعَ الحَّق: مشاهده خلایق و آثار و لوازمشان، سود و زیان دنیوى و اخروى آنها، آگاهى از کیفیّت بازگشت ایشان به سوى حق و عوامل، انگیزه‌ها، موانع و عوایق آن. نبوّت تشریعى که خبر دادن از مضارّ، منافع و اسباب سعادت و شقاوت خلایق است، از ثمرات سفر چهارم است.

بیان تفصیلى سفر اوّل یا سیر الى‌الله

1) اسلام اصغر: شهادت به وحدانیّت خدا و رسالت پیامبر(ص) به زبان و اجرای احکام ظاهرى شرع است. در مقابل اسلام اصغر، کفر اصغر است که انکار توحید، نبوّت، امامت، معاد و احکام شرع است.

2) ایمان اصغر: باور قلبى به اصول دین و عمل به احکام شرع بر اساس باور قلبى است. در مقابل آن نفاق اصغر است که باور نداشتن قلبى در عین تظاهر به مسلمانى است.

3) هجرت صغرى: هجرت و نقل مکان کردن از جامعه کفر به جامعه اسلامی است.

4) جهاد اصغر: نبرد با کفّار، مشرکان و... است. چنانچه شخص در این کارزار به شهادت برسد، قیامت صغراى انفسیّه او برپا و به عالم برزخ وارد می‌شود.

5) اسلام اکبر: تسلیم شدن به مشیّت الهى و ترک اعتراض نسبت به مقدّرات حضرت حق است. در مقابل آن کفر اکبر قرار دارد که اعتراض و چون و چرا کردن در برابر مشیّت و مقدّرات پروردگار است.

6) ایمان اکبر: پذیرا بودن و رضایت قلبى داشتن نسبت به مشیّت الهى و دل بستن به خدا و دل کندن از دنیاست. در مقابلش نفاق اکبر است که تردید و تذبذب بین خدا و دنیا و میان اهل الله و اهل دنیاست.

7) هجرت کبرى: با بدن از معاشرت و همنشینى اهل دنیا و دنیاطلبان و اهل گناه و معصیت‌کاران فاصله گرفتن است.

8) جهاد اکبر: در درون خود، به یارى جنود عقل، با وَهم، شهوت و غضب، به جنگ برخاستن (جهاد با نفس).

چنانچه در این کارزار سالک بر جنود شیطان پیروز شود، به موت اختیارى نایل می‌شود. در اینجا قیامت وسطاى انفسیّه او برپا می‌شود و به مشاهدات ملکوتیّه موفّق می‌شود.

9) اسلام اعظم: علم و اقرار به نیستى خود، نجات از غرور و خودپرستى و نسبت دادن همه کمالات خود به خداى متعال است. در مقابل اسلام اعظم، کفر اعظم قرار دارد که غرور و خودپرستى و به خود نسبت دادن کمالات خویش است.

10) ایمان اعظم: مشاهده و معاینه نیستى خود به دیده دل است. سالک در این مرحله از ملکوت خارج و قیامت کبراى انفسیّه‌اش برپا می‌شود و با ورود به عالم جبروت، به معاینات ملکوتیّه نایل می‌شود.

11) هجرت عظمی‌: هجرت از وجود و ترک هستى خود و سفر به عالم وجود مطلق حقّ متعال و توجّه تام به آن است.

12) جهاد اعظم: با توسّل به پروردگار توانا، با آثار ضعیف برجامانده از احساس وجود خود جنگیدن است. در اینجا قیامت عظماى انفسیّه سالک برپا می‌شود و با گذر از تمامی‌ اجسام، ارواح و تعیّنات، از همه آنها فانى می‌شود و به عالم لاهوت، یعنى عالم توحید مطلق وارد می‌شود.

با ورود به عالم لاهوت، سیر الى‌الله به پایان می‌رسد و پس از آن، سیر فى‌الله و طىّ مدارج توحید، که سفر دوم از سفرهاى چهارگانه سلوک است، آغاز می‌شود.

  
نویسنده : صبا درویش ; ساعت ۱٠:٠٢ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/۱٠/۳٠