عرفان ناب

آموزه‌هایی از عرفان ناب شیعی

داغ کن - کلوب دات کام

شراب طهور (20)

دنیا و آخرت در نظر اهل معرفت و زهد عارف نسبت به ظواهر دنیا

یکى دیگر از روحیّاتى که در اثر محبّت خدا و ثبات در توحید و نیل به اطمینان و یقین به‌وجود می‌آید، از یک سو بی‌اهمّیّت دیدن ظواهر دنیا و زهد و بی‌رغبتى به آن و از سوى دیگر، مهم تلقّى کردن باطن و آخرت و رغبت و اهتمام به آن است.

دنیا در نظر اهل معرفت

اهل معرفت از یک سو دلشان در جاذبه محبت الهى است و تنها چیزى که براى آنها مهم است، حقایق معنوى و در رأس آنها نیل به قرب و لقا و وصال حق تعالى از راه جلب رضایت و خشنودى اوست؛ لذا بود و نبود ظواهر دنیوى براى آنها بی‌اهمیت است. از سوى دیگر یقین دارند که تنها آنچه تقدیر الهى است در عالم واقع می‌شود و تنها روزیى که خداوند براى شخص مقدر کرده است به او می‌رسد؛ لذا بر این باورند که دنیا و تلاش و فعالیت و کوشش دنیوى عبد، چیزى جز بازى نیست. بازى دنیا، اگر شخص خوب و درست بازى کند، هم زندگی‌اش شیرین و لذت­بخش می‌شود و هم تکامل و تعالى معنوى و قرب به حضرت حق را نصیب وى می‌سازد. در بازى زندگى، مربى و داور، خداوند، بازیکنان، انسانها، توپ، حوادث و موقعیتهایى که خداوند در زندگى هرکس پیش می‌آورد و او باید در برابر آنها از خود واکنش نشان دهد، میدان بازى، تمامی‌ عرصه‌هاى فعالیتهاى دنیوى، و مقررات بازى، احکام شرع است.

اگر انسانها در فعالیتهاى دنیوى فراموش کنند که دنیا بازى است و آن را جدى بپندارند، هدف اصلى یعنى تعالى و تکامل انسانى و تقرب الى‌الله فراموش، و تفوق و پیش افتادن در رقابتهاى دنیوى هدف می‌شود و در پى آن، در مسیر زندگى وجودشان لبریز از اضطراب و حرص و حسرت و غصه می‌شود، در حالی که بازی دنیا برای رفع خستگی و آمادگی برای عبادت و قرب حق تعالی است.

انسانها را می‌توان به سه گروه تقسیم کرد. اندکى از آنان هنگامی‌ که وقت فعالیتهاى دنیوى می‌شود، خود را کنار می‌کشند و در گوشه دیر و صومعه و خانقاهى خود را مشغول می‌کنند و به فعالیتهاى دنیوى نمی‌پردازند. این امر که همان رهبانیت و تارک دنیا شدن است، از دید اسلام مطرود و مردود است. اینان چون بازى نمی‌کنند، با خستگى قبلى به عرصه عبادت و خودسازى وارد می‌شوند و لذا آمادگى روحى چندانى براى رشد و بهره‌گیرى ندارند و در نتیجه رشد و تعالى چندانى نصیبشان نمی‌شود.

گروه دوم که معمولا اکثر افراد را تشکیل می‌دهند، کسانی‌اند که از نخستین ساعات بامداد تا دیرترین اوقات شب، با تمام توان غرق بازى دنیا می‌شوند، اما مشکل اینها در آن است که فراموش می‌کنند فعالیتهاى دنیوى بازی‌ است. اینها زمانی هم که به عبادت می‌پردازند تمام حواسشان پیش معاملات و گرفتاریهای روزمره‌شان است و از سر رفع تکلیف عبادت می‌کنند. این گروه مردودین مدرسه آفرینش‌اند.

گروه سوم اقلیتى را شامل می‌شود که هنگام زنگ تفریح، یعنى وقت فعالیتهاى دنیوى، گرم و پرشور در عرصه این فعالیتها حاضر می‌شوند، اما در حین فعالیت توجه دارند که مسئله جدّى نیست و آمده‌اند بازى کنند تا خستگی­شان برطرف شود و شادابى مجددى براى عبادت و خودسازى به دست آورند و به محض اینکه وقت عبادت و خودسازى فرا می‌رسد، مثلا هنگامی‌ که مؤذن از جانب خدا اشخاص را به شتاب براى بر پاداشتن نماز فرامی‌خواند، نخستین کسانی‌اند که در مصلّاى خود یا در صفوف نماز جماعت حاضر می‌شوند.

طبیعى است که این گروه برخلاف گروه دوم، تمام فرصت و توانشان را صرف فعالیتهاى دنیوى نمی‌کنند و از زمانهاى مفید و زنده خود، براى عبادت و بندگى و تهذیب و خودسازى، وقت کافى اختصاص می‌دهند. ضمن اینکه در حد اعتدال زمانی را نیز براى فعالیتهاى دنیوى در نظر می‌گیرند. اینها شاگردان ممتاز مدرسه آفرینش‌اند.

سالکان الى‌الله و اهل معرفت همان گروه سوم دانش‌آموزان مدرسه آفرینش‌اند.

  
نویسنده : صبا درویش ; ساعت ۱۱:٥۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٢/٥/۳۱
تگ ها : عارف ، سالک ، تقدیر ، تهذیب